Evde Yapabileceğin 3 Sakinleştirici Hobi: Mandala, Ahşap Yakma ve Mum Yapımı

Bu yazı ilk olarak 2020’nin karantina günlerinde, evde sıkılan okurlarımız için yazılmıştı. Karantina bitti ama ihtiyaç bitmedi: Sınav haftasında kafanı dağıtmak, yurt odasında bir akşamı telefonsuz geçirmek ya da arkadaşlarına el yapımı bir hediye hazırlamak isteyebilirsin. Aşağıdaki üç hobi tam da bunun için.

1) Mandala boyama

Mandala nedir?

“Mandala” Sanskritçe “daire” anlamına gelir. Encyclopaedia Britannica’ya göre mandala, Hindu ve Budist geleneklerinde ayinlerde ve meditasyonda kullanılan, evreni simgeleyen bir diyagramdır. Tibet mandalalarında genellikle iç içe halkalar, ortada bir kare ve tanrı figürleri bulunur. Meditasyon yapan kişi, zihninde mandalanın merkezine doğru ilerler.

Psikolojide mandalaya ilgi İsviçreli psikolog Carl Jung ile başladı. Jung, danışanlarının kendiliğinden çizdiği daire biçimli resimleri inceledi ve bunları kişinin iç dünyasını bütünleştirme çabasının bir işareti olarak yorumladı. Bugün kitapçılarda gördüğün yetişkin boyama kitaplarındaki mandalalar ise dinî bir anlam taşımak zorunda değil; merkezden dışa doğru tekrar eden simetrik desenlerden oluşan bir boyama türü.

Gerçekten rahatlatıyor mu?

Bu konudaki ilk deneysel çalışmalardan biri Knox College’dan Curry ve Kasser’e ait. 2005’te Art Therapy dergisinde yayımlanan araştırmada öğrenciler rastgele üç gruba ayrıldı: Bir grup mandala boyadı, bir grup ekose (kareli) desen boyadı, bir grup da boş kâğıda serbest çizim yaptı. 20 dakikalık mandala boyama kaygıyı belirgin şekilde azalttı; ekose desende kısmi bir düşüş görüldü, serbest çizimde ise düşüş olmadı.

Araştırmacıların yorumu şu yönde: Belli bir yapısı olan, karmaşık ama tekrarlı bir deseni boyamak, meditasyona benzer bir odaklanma sağlıyor. Yine de boyama kitapları bir terapi değil; kaygın uzun süredir hayatını zorlaştırıyorsa bir uzmana danışmalısın.

Nasıl başlarsın?

• Malzeme: Bir mandala boyama kitabı ya da internetten ücretsiz indirip yazdırabileceğin şablonlar, kuru boya veya ince uçlu keçeli kalemler.
• Renk planı: Başlangıçta üç dört renkten oluşan küçük bir palet seç. Az renk, karar yorgunluğunu azaltır.
• Süre: Araştırmadaki gibi 20 dakikalık bir oturumla başla. Arka planda sözsüz, sakin bir müzik açabilirsin.
• Bir adım ileri: Pergel ve cetvelle kendi mandalanı çizmeyi dene. Daireyi 8 ya da 12 eşit dilime bölüp her dilime aynı deseni tekrar etmek iyi bir başlangıç.

2) Ahşap yakma sanatı (pirografi)

Pirografi nedir?

Pirografi, ısıtılmış bir uçla ahşap, deri ya da kâğıt gibi yüzeylerde iz bırakarak yapılan bir süsleme sanatı. Adı Yunanca “ateş” ve “yazı” anlamına gelen kelimelerden türemiş; yani kelime anlamı “ateşle yazmak”. Çin’de Han hanedanı döneminde “ateş iğnesi nakışı” olarak bilindiği aktarılır. Avrupa’da 19. yüzyılda yaygınlaştı, 20. yüzyılın başında elektrikli aletlerin çıkmasıyla bugünkü hâlini aldı.

Hangi aletle başlanır?

Ahşap seçiminde açık renkli ve ince damarlı türler tercih edilir; ıhlamur, kayın, huş ve akçaağaç sık kullanılır. Yumuşak ağaçlar daha çabuk yanar ve daha az ısı ister. Resim yeteneğine güvenmiyorsan deseni karbon kâğıdıyla ahşaba aktarıp üzerinden geçebilirsin. Kitap ayracı, anahtarlık ve küçük kesme tahtaları ilk projeler için ideal.

Güvenlik kuralları

• Havalandırma: Yakma sırasında duman çıkar. Pencereyi aç, mümkünse dumanı uzaklaştıran bir fan kullan.
• İşlenmiş ahşaba dikkat: Basınçla emprenye edilmiş, boyalı, vernikli ya da cilalı ahşaplar ısıtıldığında zararlı kimyasallar salabilir. Yalnızca işlenmemiş ahşap kullan.
• Toz: Ahşabı zımparalarken çıkan toz solunum yollarını tahriş edebilir; toz maskesi tak.
• “Fraktal yakma” yapma: Sosyal medyada şimşek benzeri desenler oluşturan, çok yüksek voltajla yapılan bu teknik pek çok ölüm ve ağır yaralanmaya yol açtı. Evde asla denenmemeli.
• Isınan uç: Kalemi her zaman standına koy, çalışma masanda yanıcı malzeme bırakma.

3) Mum yapımı

Mum yapımı, kokuyu, rengi ve şekli tamamen senin seçtiğin, sonunda da kullanılabilir bir ürün ortaya çıkaran bir hobi. Bitmiş mumları kavanoz içinde ya da kalıpta hazırlayıp hediye olarak verebilirsin.

Temel malzemeler

• Mum yapımı için satılan bir mum (parafin, soya ya da balmumu)
• Fitil ve fitili ortada tutacak bir tutucu (iki çubuk ya da mandal da iş görür)
• Isıya dayanıklı kavanoz veya kalıp
• Benmari için bir tencere ve içine oturan bir kap
• Termometre, isteğe bağlı olarak mum boyası ve mum için üretilmiş koku yağı

Adım adım ilk mumun

1. Fitili kavanozun tabanına sabitle, üst ucunu tutucuyla ortala.
2. Mumu doğrudan ateşe değil, benmari usulüyle sıcak suyun içindeki kapta erit.
3. Kullandığın mumun ambalajında yazan sıcaklık aralığına göre boya ve kokuyu ekle.
4. Mumu kavanoza yavaşça dök, yüzeyde çukur oluşursa ikinci bir ince kat ekle.
5. Tamamen soğuyup sertleşmesini bekle, fitili kısa kalacak şekilde kes.

Yangın güvenliği

Erimiş mum yanıcıdır; ocağın başından ayrılma ve mum tenceresini kesinlikle doğrudan alevde ısıtma. Los Angeles İtfaiyesi’nin önerileri, yaptığın mumları yakarken de geçerli:

• Yanan mumu yanıcı her şeyden en az 30 santimetre uzakta tut.
• Yanan mumu yalnız bırakma, odadan çıkarken söndür.
• Uyuyabileceğin yerlerde, özellikle yatak odasında mum yakma.
• Mumları çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tut.

Yurtta kalıyorsan, yurdun açık ateş ve mum kullanımıyla ilgili kurallarını da önceden kontrol et.

Hangisi sana göre?

Hangisini seçersen seç, amaç mükemmel bir ürün değil, kendine ayırdığın sakin bir saat. Ürettiklerini paylaşmak istersen paylaş ama beğeni sayısının keyfini kaçırmasına izin verme.

İlk sürüm: SEMİNA BAŞ

İlgili: Zor ve Belirsiz Dönemlerde Akıl Sağlığını Korumak İçin 5 Adım · Soğuk Kış Günlerinde İzlenecek Filmler

Kaynaklar

• Encyclopaedia Britannica: Mandala
• Knox College: Popularity of adult coloring books puts a spotlight on Knox research
• Wikipedia: Pyrography
• Los Angeles Fire Department: Candle Safety