Celal Şengör’den Gençlere 6 Tavsiye: Merak Et, Öğren, Yılma
Fikir ile Gelecek Editörlüğü · · güncellendi:
Prof. Dr. A. M. Celal Şengör, Türkiye’nin dünyaca tanınan yerbilimcilerinden biri. Bu yazının eski hâlinde Şengör’e atfedilen 10 madde vardı, ancak bu maddelerin ona ait olduğunu gösteren bir kaynak bulamadık. Bu yüzden yazıyı, Şengör’ün kamuya açık bir konuşmasına dayanarak yeniden yazdık.
Şengör, 14 Eylül 2026’da İstanbul Kültür Üniversitesi’nin 2026-2027 akademik yılı açılış töreninde yaptığı konuşmada gençlere şu tavsiyelerde bulundu. Her maddenin altına, tavsiyeyi üniversite hayatında nasıl uygulayabileceğine dair kendi önerilerimizi ekledik; bu öneriler Şengör’e ait değil.
1. Merakını kaybetme
Bilimsel merakını koru ve farklı alanlara ilgi duymaktan çekinme.
Bunu nasıl uygularsın? Haftada bir saatini bölümünün dışındaki bir konuya ayır: bir seminere katıl, bir makale oku ya da merak ettiğin bir soruyu araştır. Hangi konunun seni gerçekten çektiğini çoğu zaman böyle fark edersin.
2. “Bu benim alanım değil” deme
Karşına yeni bir problem çıktığında onu anlamaya, gereken bilgiyi öğrenmeye ve çözüm üretmeye odaklan. Şengör’e göre problemler çözülmek için vardır.
Bunu nasıl uygularsın? Grup ödevinde ya da stajda bilmediğin bir işle karşılaştığında geri çekilme. Önce sorunu kendi cümlelerinle tanımla, sonra eksik bilgini hangi kaynaktan ya da kimden tamamlayacağını belirle.
3. Kendini dar bir uzmanlığa hapsetme
Meslek hayatında yalnızca küçük bir alana sıkışıp kalma; farklı disiplinler sana yeni bakış açıları kazandırır.
Bunu nasıl uygularsın? Başka bir fakülteden seçmeli ders al, bir öğrenci topluluğuna katıl ya da farklı bölümlerden arkadaşlarınla ortak bir proje yap. Fikir almak için Üniversitede Mutlaka Yapılması Gerekenler yazımıza göz atabilirsin.
4. Tekrar etme, yeni soru sor
Bilimsel üretim yalnızca var olan yöntemleri tekrarlamak değil; yeni sorular sormak, farklı disiplinlerden beslenmek ve yeni yollar geliştirmektir. Yaratıcı ve bağımsız düşünmeye çalış.
Bunu nasıl uygularsın? Bir ödevi yalnız kaynakları özetleyerek bitirme. Sonuna “Bu konuda hâlâ cevapsız kalan soru ne?” diye kısa bir bölüm ekle; küçük bir özgün soru bile çalışmanı farklı kılar.
5. Başarıyı bıraktığın eserle ölç
Şengör’e göre başarının ölçüsü unvanlar, ödüller ya da akademik üyelikler değil, geride bıraktığın eserlerdir.
Bunu nasıl uygularsın? Notların ve sertifikaların yanında somut işler biriktir: bir proje, bir yazı, bir yazılım ya da bir araştırma. Küçük de olsa tamamladığın her işi bir dosyada ya da portfolyoda topla.
6. Zorluklardan yılma, öğrenmeyi bırakma
Şengör’ün sözleriyle: “Sıkıntılar yenmek içindir.” Üniversite yıllarını merakını geliştirmek ve kendi yolunu bulmak için kullan, öğrenmeyi hayat boyu sürdür.
Bunu nasıl uygularsın? Bir sınavda ya da başvuruda istediğin sonucu alamadığında neyin işe yaramadığını not et ve bir sonraki denemede tek bir şeyi değiştir. Hangi becerilere odaklanabileceğini görmek için Üniversite Öğrencileri ve Yeni Mezunlar İçin En Önemli 10 Yetkinlik yazımızı okuyabilirsin.
Kaynaklar
Sıradaki
Bu yazıyı sevdiysen FiG Notları'na abone ol: iki haftada bir pazar, 5 dakikalık okuma.
Bir hata mı gördün? Bize yaz, düzeltelim.