Devrimin Ta Kendisi: Frida Kahlo

Kimimizin ilgi alanı olan resim, kimimizin sosyal medyada kullandığı efekt… Bazen doğmamış çocuklarına yaptığı tablolarla, bazen büyük aşkı Diego ile uzun soluklu ilişkisiyle, bazen de hem Meksikalı hem de Avrupa’lı Frida olarak karşımıza çıkıyor bu isim; Meksikalı sanatçı Frida Kahlo.

Ünlü ressam Picasso’nun hakkında“Biz onun gibi insan yüzleri çizmeyi bilmiyoruz.” dediği Meksikalı Ressam Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderon, 1907 yılında kimi zaman resimlerinden de aşina olduğumuz renkli kareleri gözümüzün önüne getiren rengarenk kültüre sahip bir başkentte dünyaya geldi. 21. Yüzyılın popüler kültürünü eserlerinde barından Frida, inişli çıkışlı hayatından da resmettiği kareler ve politik görüşüyle önemli bir kitle yakalamıştır.

6 yaşında geçirdiği çocuk felci sonucunda bir bacağı engelli kaldığı için kendisine ‘Tahta Bacak Frida’ olarak sesleniliyordu, bol kıyafetler giyse de aksayarak yürüdüğü için alay konusu olmaktan kurtulamadı. Fakat doğumu Meksika Devrimi’ne denk geldiği için doğum tarihini 7 Temmuz 1910 olarak duyurmuş ve yaşamını modern Meksika’nın doğuşuyla başlatmak isteyen Frida, çocuk felci ile de yeni başlangıçlar umuduyla baş etmeyi bildi.

Ünlü ressam, resim çizmeye lise yıllarında geçirdiği trafik kazası sonucunda başlamıştı. Doktorlara göre, sahip olduğu tüm yaraların ardından hayatta kalamayacaktı. Birkaç haftayı bilince kapalı şekilde geçiren Frida’nın uyandığında ilk istediği şey ise resim malzemeleri olmuştu. Yatağa bağımlı olduğu günlerde babasının aldığı fırça ve tuval, annesinin yatağının üzerine astığı ayna hayat vermişti Frida’ya. Eserlerinde kendi hayatının büyük bir parçasını görebildiğimiz Frida’nın yaşadığı acıları, aşkı, çaresizliği ve korkunç bir umutsuzlukla yer verdiği hayatından yaşanmışlığı ve gerçekliği hissettirebildiği tablolarını “Kendimi çiziyorum çünkü yalnız bolca zaman geçiriyorum ve diğer her şeyden daha iyi bildiğim konu kendimim.” diyerek yapıyordu fırça darbelerini. O zamanlar yapabildiği sadece yatağından tavana bakarak çizdiği oto-portrelerdi. Yaşaması bile bir mucizeyken, yürümeyi başarabilecek kadar inatçıydı ve asıl savaşı aslında bundan sonra başlamıştı. Aşık oldu.

2 yıl sonunda yavaş yavaş yürümeye başlayan Kahlo, sanat ve politika çevrelerine duyduğu yakınlık sayesinde çizdiği resimleri deneyimli ve saygı duyulan bir sanatçıya gösterme kararı almış, böylece büyük aşkı ünlü ressam Diego Rivera ile tanışmıştır. Aralarında doğan ilişki iki ressamı evliliğe kadar götürmüştür. Hatta evlilikleri o yıllarda ‘fil ile güvercinin evliliği’ne benzetiliyordu. Düğün fotoğraflarından yola çıkarak yaptığı ‘Frieda ve Diego Rivera’ adlı eseri ise bir sergide yer alan ilk tablosu olmuştu. Yaşadıkları büyük bir aşk olsa da Frida, sağlık sorunları nedeniyle çocuğunu aldırmış ve bu sıkıntıların evliliklerine yansıması sebebiyle iki ressam evliliklerini sonlandırmıştı.

Hayatı boyunca yaşadığı acılardan uzaklaşmak için sık sık resme sığınan Frida, kendi ülkesi Meksika’da kişisel bir sergi açtı ve bu sergiye yatağıyla katılmıştı. Amerika’da ve Fransa’da açtığı sergiler sayesinde de daha da ünlenmiş, sergilerine övgüler yağmıştı.

Sağlığının iyice kötüleştiği zamanlarda yakında öleceği düşüncesiyle, günlüğüne ‘Umarım çıkış mutludur ve umarım asla dönmem.’ yazdı, çizdiği ‘Yaşasın Hayat’ tablosu yaşamının son tablosu olmuş, cenazesi ardından külleri ‘Mavi Ev’de muhafaza edilmiştir. Ünlü ressamın yaşamı; 2002 yılında Frida ismiyle beyaz perdeye uyarlanmış, hayatı birçok filme konu olarak en iyi biyografi filmleri listelerinin vazgeçilmezlerinde yer almıştır.

Frida her bir eserinde konuşmadan, hayatını bir kareye sığdırarak acılarına ortak aradı. Yaşadığı yıllarda üne kavuşmuş nadir ressamlardan olan Kahlo’nun hayatını, geçirdiği trafik kazası sonucu yatağa bağlı şekilde hayatını sürdürmek zorunda olan Without Hope, fil ve güvercinin efsanevi aşkını Frida ve Diego Rivera, sağlık sorunları nedeniyle kucağına alamadığı bebeklerini Hospital Henry Ford, büyük aşkı Diego ile ayrılıkları sonrası yaşadığı üzüntüyü The Two Fridas, hayatının aşkını tanımasını sağlayan okul arkadaşını Portrait of Alejandro Gomez Arias, hayatı boyunca yaşadığı bütün sıkıntılara rağmen ne olursa olsun umudunu kaybetmediğini ‘Yaşasın Hayat’ ve geride kalan tek şey; küllerini ‘Mavi Ev’ tablosunda tanıyoruz.

İnanılmaz bir yaşam mücadelesi var Frida Kahlo’nun. Hayatı mücadele ile geçen güçlü, “Bir ressam olarak doğdum.” diyebilecek kadar kendine güvenen ve hep bir oğlum olsun istemiştim diyen babasını mutlu etmek için erkek kılığına girebilen… Resmettiği her bir Frida, bir şekilde acı çekmekte olan bir kadın. Patriyarkal bir toplumda yaşayan, sadakatsiz bir eşe sahip, ciddi sağlık problemleri yaşamış, anne olmak istemiş fakat olamamış bir kadının resimleri, kimliğiydi kendisinin.

Tablolarında biyografik özellik taşıyan sayılı ressamlardan olan Frida Kahlo, mücadeleden vazgeçmemiş güçlü bir kahraman… Her birimiz kendi hayatımızın Frida’sıyız, küçük dokunuşları çiziyoruz, yanımızdakileri hayatımızın başrolü olarak resmediyoruz. Acılarımızı unutturabilecek uğraşlar buluyoruz kendimize. Kimimiz başarıyoruz, kimimiz daha derinlere çekiliyoruz. Ama kimi zaman da acılarımızdan besleniyoruz, büyüyoruz, cesaretleniyoruz. Ne kadar güçlü olduğumuzun farkına varıyoruz belki de. Tıpkı Frida gibi…

 

Damla DOLAN

Yazarımızın Diğer Yazıları:
Nasa’nın Seçtiği İlk Türk Kadın: Dilhan Eryurt
Adı Einstein İle Anılan Türk: Feryal Özel