Başarılı 7 İnsanın Hikayesi: Rowling, Jobs, Oprah ve Diğerlerinden Çıkarılacak Dersler

Başarı hikâyeleri ilham verir; ama çoğu zaman internette efsaneleşmiş, abartılmış ya da kaynağı belirsiz sözlerle dolaşır. Bu yazıda yedi tanınmış ismin hikâyesini doğrulanabilir bilgilerle anlattık ve her birinden öğrenci olarak sana kalabilecek bir dersi çıkardık. Bu isimlerin iş dünyasındaki ya da kamusal hayattaki tercihleri tartışılabilir; burada yalnızca kariyer yolculuklarına odaklanıyoruz.

1) J. K. Rowling: Reddedilmekten dünya çapında bir seriye

1965 doğumlu Rowling, Exeter Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra çeşitli işlerde çalıştı. Annesini kaybettiği 1990’dan sonra İngilizce öğretmek için Portekiz’e gitti ve Harry Potter’ı orada yazmaya devam etti. Evliliği bittikten sonra küçük kızıyla birlikte Edinburgh’a yerleşti. Rowling, 2008’de Harvard mezuniyet töreninde yaptığı konuşmada bu dönemi hayatındaki en büyük başarısızlık dönemi olarak anlattı: kısa süren bir evlilik, işsizlik ve yalnız bir ebeveyn olarak yoksulluk.

Kızı uyurken sık sık kafelerde yazdı. Harry Potter ve Felsefe Taşı 1997’de Bloomsbury tarafından yayımlandı; yedi kitaplık seri onlarca dile çevrildi ve sinemaya uyarlandı.

Ders: Rowling aynı konuşmada başarısızlığın kendisini gereksiz olan her şeyden arındırdığını ve tek önemli işine odaklanmasını sağladığını söylüyor. Zor dönemler, neyin gerçekten önemli olduğunu gösterebilir.

2) Steve Jobs: Kendi kurduğu şirketten ayrılıp geri dönmek

Jobs ve Steve Wozniak, 1976’da Apple’ı kurdu. İlk sermayeyi Jobs’ın Volkswagen minibüsünü ve Wozniak’ın programlanabilir hesap makinesini satarak buldular. 1977’de çıkan Apple II kişisel bilgisayarın yaygınlaşmasında öncü oldu; 1984’te Macintosh geldi.

Ama 1985’te şirket içi bir güç mücadelesinin ardından Jobs, kurucusu olduğu Apple’dan ayrıldı. Bu dönemde NeXT’i kurdu ve Pixar’ı satın aldı. Apple 1996-1997’de NeXT’i satın alınca Jobs şirkete geri döndü ve iMac (1998), iPod (2001) ve iPhone (2007) ile Apple’ı yeniden canlandırdı. 2011’de hayatını kaybetti.

Ders: Bir kapının kapanması hikâyenin sonu değil. Jobs’ın Apple dışında geçirdiği yıllarda edindiği deneyim, geri döndüğünde şirketin yeniden doğuşunda kullandığı birikim oldu.

3) Mark Zuckerberg: Yurt odasından küresel platforma

Zuckerberg, Harvard’da ikinci sınıftayken 2003’te kurduğu Facemash adlı site, öğrenci fotoğraflarını izinsiz kullandığı için tepki çekti ve kapatıldı. Birkaç ay sonra, 4 Şubat 2004’te, oda arkadaşları ve arkadaşlarıyla birlikte “TheFacebook”u başlattı. Site önce Harvard’da, ardından diğer üniversitelerde hızla yayıldı. Zuckerberg okulu bırakıp şirkete odaklandı; şirket bugün Meta adıyla birçok platformu yönetiyor.

Ders: Fikirler çoğu zaman günlük bir ihtiyaçtan doğar. Ama Facemash örneği, teknolojiyle bir şey yaparken mahremiyet ve etik sorularını baştan düşünmenin de ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

4) Elon Musk: Erken başlayan bir girişimci

Güney Afrika doğumlu Musk, çocukken kendi kendine programlama öğrendi ve yazdığı Blastar adlı uzay oyununun kodunu bir bilgisayar dergisine yaklaşık 500 dolara sattı. Kurucuları arasında olduğu Zip2’yi 1999’da sattı, ardından PayPal’a dönüşen girişimde yer aldı. 2002’de SpaceX’i kurdu. Tesla ise 2003’te mühendisler Martin Eberhard ve Marc Tarpenning tarafından kuruldu; Musk ilk büyük yatırımcılardan biri oldu ve 2008’de CEO’luğu üstlendi.

Ders: Musk’ın ilk satışı, küçük bir projenin bile gerçek bir deneyim olduğunu gösteriyor. Okulda yaptığın bir uygulama, oyun ya da tasarım ileride portfolyonun ilk satırı olabilir.

5) Oprah Winfrey: Zor bir çocukluktan televizyonun zirvesine

1954’te Mississippi’de yoksul bir ailede doğan Winfrey, zorlu bir çocukluk geçirdi. Tennessee State Üniversitesi’nde okurken yayıncılığa başladı ve 19 yaşında Nashville’deki WTVF-TV’nin ilk Afrikalı Amerikalı ve en genç haber sunucusu oldu. 1984’te Chicago’da düşük reytingli bir sabah programı olan “A.M. Chicago”yu devraldı; program kısa sürede onun adını aldı, 1986’da ülke çapında yayınlanmaya başladı ve 2011’e kadar sürdü. 1988’de kendi yapım şirketi Harpo’yu kurdu.

Ders: Winfrey’in gücü, insanları dinleme ve onlarla bağ kurma becerisiydi. İletişim becerileri, hangi alanda olursan ol en değerli sermayelerinden biri.

6) Richard Branson: Disleksiye rağmen bir öğrenci dergisiyle başlamak

1950 doğumlu Branson, disleksi nedeniyle okulda zorlandı ve 16 yaşında okulu bıraktı. 1966’da gençlerin sesini duyurmak için Student adlı bir dergi çıkardı. 1970’te posta yoluyla plak satan bir iş kurdu, ardından Londra’da bir plak dükkânı açtı ve 1971’de Virgin Records’u kurdu. Şirketin ilk sanatçısı Mike Oldfield’ın 1973’te çıkan Tubular Bells albümü büyük başarı kazandı. Branson 1984’te Virgin Atlantic havayolunu kurdu.

Ders: Disleksi bir hastalık değil, farklı bir öğrenme biçimidir. Branson’ın hikâyesi, okuldaki notların bir insanın bütün potansiyelini göstermediğinin güzel bir örneği.

7) Howard Schultz: Bir kahve fikrini sahiplenmek

New York’ta mütevazı bir ailede büyüyen Schultz, ailesinden üniversiteye giden ilk kişi oldu. Xerox’ta satış alanında çalıştıktan sonra 1980’lerin başında, o zamanlar yalnızca kahve çekirdeği satan küçük bir Seattle şirketi olan Starbucks’a katıldı. Milano’daki espresso barlarının atmosferinden etkilenerek bu modeli ABD’ye taşımak istedi; Starbucks’ın kurucuları ilgilenmeyince ayrıldı ve 1985’te kendi kahve dükkânı Il Giornale’yi açtı. 1987’de kurucular Starbucks’ı satmaya karar verince Schultz yatırımcılardan topladığı 3,8 milyon dolarla şirketin adını, kavurma tesisini ve altı mağazasını satın aldı.

Ders: İnandığın bir fikir ilk başta reddedilebilir. Schultz önce küçük ölçekte denedi, işe yaradığını gösterdi, sonra büyüttü.

Bu hikâyeleri okurken akılda tutulacak bir uyarı

Başarı hikâyeleri bize genellikle kazananların yolunu gösterir. Aynı riskleri alıp başaramayan binlerce kişiyi görmeyiz. Buna “hayatta kalan yanılgısı” denir. Bu yüzden “okulu bırak, büyük başarı gelir” gibi sonuçlar çıkarmak yanıltıcı olur. Bu yedi hikâyeden çıkarılabilecek gerçekçi dersler şunlar:

• Erken başla ve küçük projelerle deneyim biriktir.
• Reddedilmeyi ve başarısızlığı geri bildirim olarak gör.
• İletişim, öğrenme ve öz disiplin gibi becerilere yatırım yap.
• Fırsatları takip et; staj, burs ve yarışmalar ilk deneyim için iyi kapılardır. Güncel fırsatları Fırsat Radarı‘nda bulabilirsin.

Kaynaklar

• Harvard Gazette: Text of J.K. Rowling’s speech (2008)
• Encyclopedia.com: Rowling, J.K.
• Britannica: Steve Jobs
• CNN/WRAL: Oprah Winfrey Fast Facts
• CNN/WRAL: Richard Branson Fast Facts
• Starbucks: Il Giornale ve şirketin satın alınması

Diğer blog yazılarımıza göz atmayı unutmayın!