Nedir Bu B12?

Kan değerlerinizi ölçmemiz için verdiğiniz tahlil sonucu çıktı. Çok ilginç, yaşınız henüz 18 olmasına rağmen değerleriniz oldukça düşük ve riskli gözüküyor.

– Nedir peki Doktor Hanım?

-Unutkanlık, halsizlik, depresyon gibi semptomları çok sık yaşıyor musunuz?

-Evet ama bunun kan değerlerimle ne alakası var?

-Kobalamin yani namı-diğer B12 vitamininin vücudunuzdaki değerleri çok düşük.

B12 vitamini eksikliğinin özellikle son dönemlerdeki artışı çok hızlı bir şekilde belirgin olarak görülüyor. Bu önemli vitamin, birçok kişi tarafından çok fazla önemsenmediği durumlarda ciddi nörolojik rahatsızlığa yol açabiliyor.

Vücudumuz B12 vitaminini 4 yıllık bir süreç için ihtiyacı kadarını muhafaza ederken fazla vitamini ise idrar yoluyla vücuttan atıyor. B12 vitamini suda çözünebilen, DNA sentezinde, yağ asitleri ve amino asitlerin vücut içinde kullanımında oynadığı rol sayesinde, vücut içerisindeki hemen her hücrenin ihtiyaç duyduğu bir B vitamini türüdür. Sinir sisteminin dengeli bir şekilde çalışması, beyin fonksiyonları ve alyuvarların üretimi için oldukça önemli olan B12 vitamini, vücudumuzun en büyük yapısal ve karmaşık vitaminidir. Bu denli önemli bir vitamini depolamak için; et, süt, yumurta ve peynir gibi hayvansal besinler doğal B12 vitaminini karşılayan besinlerdir. Lakin bunlar kimi zaman hızlı çözümler getirmiyor. Bunun için genel olarak, vücuda doğrudan enjekte edilen vitamin sayesinde vücudun kısa zamanda kendini toparlaması sağlanıyor. Çoğu zaman bu tür vitaminler veganların B12 eksikliği için bir çözüm yolu da olabiliyor. Hamile ve emziren kadınlar için pek önerilmiyor. Bunun yanında böbrek hastalarını söylemeden geçemeyeceğim.

B12 vitamini DNA’nın oluşturulmasına ve düzenlenmesine yardımcı olur. Vücuttaki hemen her hücrenin metabolizması, yağ asitlerinin sentezinde ve enerji üretiminde rol oynayan B12 vitaminine bağlıdır. B12 vitamini, insan vücudunun folik asidi emmesine yardımcı olarak depolanan enerjinin salınmasını sağlar. İnsan vücudu sürekli milyonlarca alyuvar hücresi üretir. Bu hücrelerin çoğalması için B12 vitamini gereklidir; B12 vitamini seviyeleri çok düşükse alyuvar hücrelerinin üretimi azalır. Alyuvar hücresi sayısının düşmesi de anemiye yol açar. Yapılan araştırmalar sonucunda 14 yaş üzerindeki bireylerin günde 2,4 mikrogram (mcg) B12 vitamini tüketmeleri tavsiye edilmektedir. Hamile kadınlarda bu miktar 2.6 mikrogram iken anne sütü ile bebek emziren kadınlarda bu miktar 2.8 mikrograma çıkmaktadır. Aşırı B12 vitamini alımı toksik veya zararlı nitelikler göstermemiştir. Bununla birlikte vitamin takviyesi almaya başlamadan önce her zaman doktora başvurulmalıdır.

B12 vitamini eksikliği ve belirtileri nelerdir?

B12 vitamini eksikliği, vücut tarafından yeterli düzeyde alınmadığında ortaya çıkar. Özellikle sinir sistemi ve beyinde geri dönüşümsüz ve potansiyel olarak ciddi hasara yol açabilir. Normalden biraz daha düşük B12 vitamini seviyeleri bile depresyon, akıl karışıklığı, hafıza problemleri ve yorgunluk gibi semptomları tetikleyebilir. Bununla birlikte, bu semptomlar tek başına B12 vitamini eksikliği tanısını koymaya yetecek kadar belirleyici değildir. B12 vitamini eksikliğinin diğer belirtileri arasında iştahsızlık, kabızlık ve kilo kaybı görülür.

Eksiklik semptomları şiddetlendiğinde el ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma gibi nörolojik değişiklikler gerçekleşebilir ve bazı vakalarda hareket ederken denge daha zor korunur.
Bebeklerde yüz titremeleri, refleks problemleri, beslenme zorlukları, tahriş görülebilir. Eğer eksiklik tedavi edilmezse büyüme problemleri gibi olağandışı durumlar ortaya çıkabilir. Yetersiz B12 vitamini de anemiye, yani kansızlığa neden olabilir. Aneminin en yaygın belirtileri arasında yorgunluk, nefes darlığı ve düzensiz kalp atışı bulunmaktadır. Anemi durumuna sahip bireyler dil ya da ağız ağrısı, beklenmedik kilo kaybı, soluk veya sararmış cilt, ishal ile adet sorunları ile karşılaşabilirler.

B12 vitamini eksikliği ayrıca vücudu enfeksiyonların etkilerine daha duyarlı hale getirir. B12 vitamini eksikliği anemisi ile folik eksikliği anemisi sıklıkla birlikte görülür ve ayırt edilmeleri zor olabilir. Bu durumların tedavisi B12 vitamini enjeksiyonları ve folik asit haplarıyla sağlanabilir.

B12 en çok kimlerde belirti gösteriyor?

Diyetlerinde hayvansal gıda bulunmayan kişiler, B12 vitamini eksikliği riskiyle karşı karşıyadır. Hamilelik süreci ve sonrasında emzirme dönemi vegan beslenmek de B12 eksikliğini tetikler. Bitki kaynaklı gıdalar, insan sağlığını korumak için yeterli B12 vitamini içermezler. Pernisiyöz anemisi olan bireylerde B12 eksikliği görülebilir. Pernisiyöz anemisi, kanı etkileyen bir bağışıklık sistemi hastalığıdır ve midede vücudun B12 vitaminini emmesine izin veren bir protein olan intrinsik faktörünün (IF) yeterli miktarda bulunmamasına neden olur. İnce bağırsağı cerrahi olarak kısaltılmış bireyler gibi ince bağırsak problemleri olanlarda bulunur. Bu nedenle B12 vitamini vücut tarafından yeterli miktarda emilmeyebilir. Besinlerin emiliminin azalmasına neden olan gastrit, çölyak hastalığı ve inflamatuar bağırsak hastalığı da B12 eksikliğine yol açabilir. Kronik alkolizm etkisi altında olan bireyler de aynı nedenle B12 vitamini eksikliği yaşayabilir.

Sağlığımız için bu kadar önemli bir vitamini özellikle şu günlerde formda tutmak için ayrı bir özen göstermek zorundayız. Her şeyin başı sağlık.

Ahmet BERKÖZ

Yazarımızın Diğer Yazıları İçin:
Büyük Usta: Kemal Sunal
Benim Sadık Yarim: Aşık Veysel