ALES Rehberi: Sınav Yapısı, Puan Türleri ve Hazırlık Planı

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), yüksek lisans ve doktora başvurularında ve araştırma görevlisi, öğretim görevlisi kadrolarına atamalarda kullanılan, ÖSYM’nin yaptığı bir sınav. Kılavuza göre 50 sayısal ve 50 sözel soruyu 150 dakikada cevaplıyorsun; puanın sayısal, sözel ve eşit ağırlık olmak üzere üç türde hesaplanıyor ve 5 yıl geçerli. Hazırlığın merkezinde ÖSYM’nin çıkmış soruları var: süre tutarak çöz, yanlışlarını konu konu ayır, eksikleri kapat.
2026-ALES/3: 29 Kasım 2026 Pazar, saat 10.15. Binaya son giriş 10.00. Sonuç: 17 Aralık 2026.
Bilgiler 15 Kasım 2026’da ÖSYM başvuru kılavuzundan kontrol edildi. Sınava girmeden önce ÖSYM’nin güncel duyurularına da bak.
ALES nedir, kimler girer?
Bu bölümdeki bilgiler ÖSYM’nin ALES başvuru kılavuzundan. ALES, ÖSYM’nin yaptığı ve sonucunu ilgili kurumların kullanması için puan veren bir sınav. Bir lisans programından mezun olabilecek durumda olanlar ve lisans programını bitirenler sınava başvurabiliyor. Lisans diploması yurt dışından alınmışsa denklik belgesi gerekiyor.
ALES puanı nerede kullanılır?
- Lisansüstü başvurular: Başvurduğun lisansüstü programın puan türünde en az 55 puan almalısın. Lisans diplomasıyla doktora programına başvuracaksan bu sınır 80 puan.
- Akademik kadrolar: Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atamalarda, alanındaki puan türünde 100 üzerinden 70 puan alan adaylar başarılı sayılıyor.
Kılavuzda bu sınırlara ilişkin istisnalar da var. Başvuracağın programın ya da kadronun ilanında hangi puan türünün ve kaç puanın istendiğini mutlaka ayrıca oku; kurumun ilanı esas.
Puan türleri: sayısal, sözel, eşit ağırlık
Sınavın iki testi var: sayısal ve sözel. Bu iki testten aldığın puanlar farklı ağırlıklarla birleştirilerek üç puan türü hesaplanıyor:
| Puan türü | Sayısal testin ağırlığı | Sözel testin ağırlığı |
|---|---|---|
| ALES Sayısal | %75 | %25 |
| ALES Sözel | %25 | %75 |
| ALES Eşit Ağırlık | %50 | %50 |
Ham puanlar önce ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanlara dönüştürülüyor; ağırlıklı puanlar da sonunda 100 üzerinden puana çevriliyor. Hedef programının puan türünü baştan bilirsen, hangi teste daha çok zaman ayıracağına daha kolay karar verirsin.
Puan ne kadar geçerli, sınav yılda kaç kez yapılıyor?
ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerli. 2026’da ALES üç oturumda yapıldı; oturum sayısı ve tarihleri her yıl ÖSYM sınav takviminde ilan ediliyor. Takvimde sonraki bir oturum varsa yeniden girebilirsin.
Sınavın yapısı ve kuralları
Aşağıdaki bilgiler ÖSYM’nin ALES başvuru kılavuzundan. Kurallar her yıl yeni kılavuzla yayımlandığı için sınavdan önce kendi oturumunun kılavuzunu bir kez kendin oku.
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Soru sayısı | Sayısal test 50 soru, sözel test 50 soru |
| Cevaplama süresi | 150 dakika (2,5 saat) |
| Puanlama | Ham puan, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak hesaplanıyor |
| Salondan çıkış | İlk 110 dakika dolmadan ve son 15 dakika içinde salondan çıkılamıyor |
| Binaya giriş | Belirtilen son giriş saatinden sonra adaylar sınav binasına alınmıyor |
| Kalem, silgi | Kalem, silgi ve kalemtıraş salonda ÖSYM tarafından veriliyor |
Puanlamadaki kural hazırlığını da etkiler: dört yanlış bir doğruyu götürüyor. Bu yüzden denemelerde “emin değilim ama işaretledim” sorularını ayrıca say. Hangi soru türünde kumar oynadığını görürsen sınavda neyi boş bırakacağına daha rahat karar verirsin.
Başvuru ve sınava giriş belgesi
Bu bölümdeki bilgiler de kılavuzdan. Başvurular elektronik ortamda alınıyor: ya bir başvuru merkezine şahsen gidip başvuruyorsun ya da ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS, ais.osym.gov.tr) veya ÖSYM mobil uygulaması üzerinden kendin başvuruyorsun. Başvuru tarihleri ve sınav ücreti her oturum için yeniden ilan ediliyor; güncel ücreti ve son başvuru gününü ÖSYM’nin ilgili duyurusundan kontrol et.
Sınava giriş belgesi: Belgeyi sınav tarihinden yaklaşık 10 gün önce başlayarak AİS’ten alıyorsun. Kesin erişim tarihi için ÖSYM’nin ALES duyurularını takip et; belge açıldığı gün çıktısını al ve sınav binanın yerini kontrol et.
ALES’e nasıl hazırlanılır?
Sınavın tarihi belli olduğu andan itibaren hazırlığı iki katmanda düşün: önce konu eksiklerini kapatan uzun bir dönem, sınava yaklaştıkça da deneme ağırlıklı kısa bir dönem.
Uzun vadede: konu tekrarı ve düzenli deneme
Sınava haftalar ya da aylar varsa her hafta iki iş yap: zorlandığın konuların tekrarı ve en az bir süreli deneme. Denemeden çıkan yanlışlar bir sonraki haftanın konu listesini belirler. Okul ya da iş temposuyla aynı anda hazırlanıyorsan, çalışma saatlerini takvimine sabit blok olarak yerleştirmek için zaman bloklama yazımıza göz atabilirsin. Yanlışlarını unutmamak için de aralıklı tekrar rehberimizdeki düzeni kullanabilirsin.
Ana çalışma malzemen: çıkmış sorular
Ekibimizden Beyza, ALES’e hazırlanırken işe yarayan yöntemi şöyle anlatıyor: “Geçmişte çıkmış ALES’ler deneme şeklinde süre tutarak çözülmeli; en yeniden en eskiye doğru gidilmeli. Paragrafta eksik hissediliyorsa her gün yine süre tutarak paragraf çözülmeli. Denemelerde görülen eksik konuların video anlatımları izlenebilir.”
Bu yöntemi üç adıma ayırabilirsin:
- Süreli deneme: Bir çıkmış ALES’i 150 dakikalık süreyle, ara vermeden çöz. Mümkünse sınavın başlama saatinde başla; sınav günü zihninin o saatte çalışmaya alışmış olması işini kolaylaştırır.
- Analiz: Yanlış ve boşları konu konu ayır. Süre yetmediyse hangi bölümde takıldığını not et.
- Eksik kapatma: Analizde öne çıkan iki üç konunun video anlatımını izle, ardından o konudan kısa bir soru seti çöz.
Çıkmış soruları nereden bulacaksın?
İlk adres ÖSYM’nin sitesindeki ALES sayfası; geçmiş oturumların soru ve cevapları burada duyuruluyor. 2026 oturumlarında ÖSYM, ALES temel soru kitapçığının yüzde 10’unu kamuya açtı. Kitapçığın tamamına sınava giren adaylar, sınavdan sonra kısa bir süre AİS’ten ulaşabiliyor.
Bu yüzden tam süreli deneme için elindeki en yeni tam soru setini kullan: ÖSYM’nin tamamını yayımladığı bir oturum, daha önce sınava girdiysen AİS’te görüntüleme süresi içinde çalıştığın kendi kitapçığın ya da çıkmış sorulardan derlenmiş bir deneme kitabı. Yüzde 10’luk bölümleri ise konu tekrarında kullan. Sıra önemli: Beyza’nın dediği gibi en yeni oturumdan başla, geriye doğru git.
Son 14 gün planı
Bu aşamada yeni bir kaynak kitaba başlamak ya da her konuyu baştan almak için zaman yok. Plan, günde bir deneme ya da bir analiz bloğu üzerine kurulu; paragraf çalışması her gün var. Gün 1 sınav günü. Planı geç başladıysan bulunduğun günden başla; kaçırdığın günleri sonraki günlere sıkıştırma.
| Gün | Ana iş | Her gün |
|---|---|---|
| 14 | En yeni çıkmış ALES ile süreli deneme (150 dk) | Süreli paragraf |
| 13 | Denemenin analizi, eksik konu listesi, ilk iki konunun videosu | Süreli paragraf |
| 12 | Bir önceki oturumla süreli deneme | Süreli paragraf |
| 11 | Analiz ve eksik konu videoları; giriş belgesi açıldıysa çıktısını al | Süreli paragraf |
| 10 | Süreli deneme (bir eski oturum) | Süreli paragraf |
| 9 | Analiz; sayısalda en çok yanlış çıkan konu türüne kısa soru seti | Süreli paragraf |
| 8 | Sınav provası: sınavla haftanın aynı gününde ve aynı başlama saatinde süreli deneme | Süreli paragraf |
| 7 | Analiz; sözelde zorlandığın soru tiplerine video ve soru | Süreli paragraf |
| 6 | Süreli deneme (bir eski oturum) | Süreli paragraf |
| 5 | Analiz; eksik listesinde kalanların tekrarı | Süreli paragraf |
| 4 | Son süreli deneme | Süreli paragraf |
| 3 | Kısa analiz; yanlış defterinin ve notlarının tekrarı | Süreli paragraf |
| 2 | Hafif tekrar, yeni deneme yok; giriş belgesi, kimlik, ulaşım kontrolü; erken uyku | Kısa paragraf seti |
| 1 | Sınav günü: binaya son giriş saatinden önce orada ol | – |
Vize dönemiyle çakışan bir takvimin varsa vize haftası çalışma planı yazımızdaki günlük düzeni ALES planıyla birleştirebilirsin.
Süreli paragraf nasıl çalışılır?
- Her gün aynı sayıda paragraf sorusu seç ve süreyi baştan belirle.
- Kronometreyi başlat, bitince süreyi ve doğru sayısını bir tabloya yaz.
- Yanlış yaptığın soruda metne geri dön: cevabı metnin hangi cümlesi veriyordu?
- İki hafta sonunda tablo sana hız ve doğruluk değişimini gösterir.
Deneme analizi için kısa şablon
- Sayısal: doğru / yanlış / boş
- Sözel: doğru / yanlış / boş
- Süre yetti mi? Yetmediyse hangi bölümde kaldın?
- Emin olmadan işaretlediğin soru sayısı ve bunların kaçı doğru çıktı
- Bu hafta kapatacağın en fazla üç konu
Sınav sabahı kontrol listesi
Bu listeyi bir gün önceden hazırla, sabah yalnız işaretle.
- Sınava giriş belgesinin çıktısı yanında mı?
- Kılavuzda geçerli sayılan fotoğraflı kimlik belgenin aslı (nüfus cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı ya da süresi dolmamış pasaport) yanında mı? Sürücü belgesi ve öğrenci kimlik kartı kabul edilmiyor.
- Sınav binasının adresini ve ulaşım süresini kontrol ettin mi? Binaya son giriş saatinden sonra alınmıyorsun.
- Telefon, saat, çanta, cüzdan, kalem, silgi gibi eşyaları binaya götürmemek için planın var mı? Kılavuzdaki yasaklı eşya listesini bir kez oku.
- Kalem, silgi ve kalemtıraş salonda veriliyor; kendi kalemini götürmene gerek yok.
- Kahvaltını yaptın mı?
- Sınav içi stratejin belli mi: hangi testten başlayacaksın, emin olmadığın soruda ne yapacaksın?
- İlk 110 dakika dolmadan salondan çıkamayacağını biliyorsun; süreyi buna göre kullan.
Bugün yapabileceğin tek şey
Hedef programının ya da kadro ilanının hangi ALES puan türünü ve kaç puanı istediğini bul, ardından elindeki en yeni tam çıkmış soru setini ayır. Bu hafta içinde bir sabah, sınavın başlama saatinde kronometreyi başlat; deneme bitince yanlışlarını konu konu ayır.
Kaynaklar
- ÖSYM, ana sayfa ve sınav takvimi: osym.gov.tr
- ÖSYM, 2026-ALES Başvuru Kılavuzu (PDF; her yıl yenilenir): dokuman.osym.gov.tr
- ÖSYM, ALES sınav sayfası: osym.gov.tr/SinavGrubu/Index/5
- ÖSYM, 2026-ALES/1 ve 2026-ALES/2 temel soru kitapçığı ve cevap anahtarı (%10) duyuruları: ALES/1, ALES/2
- Eğitim.net, “2026-ALES/2 soru kitapçığı ve cevap anahtarı yayımlandı” (kitapçığın %10’unun kamuya açılması): egitim.net.tr
Sıradaki
Bu yazıyı sevdiysen FiG Notları'na abone ol: iki haftada bir pazar, 5 dakikalık okuma.
Bir hata mı gördün? Bize yaz, düzeltelim.



